نخهای پلیاستر
نخهای پلیاستر از طریق فرآیند ریسندگی مذاب تولید میشوند؛ به این صورت که پلیمر در دمایی حدود ۲۶۵ درجه سانتیگراد ذوب شده و سپس به شکل الیاف در میآید. ساختار نخ پلیاستر شامل دو ناحیه اصلی کریستالی و آمورف است و به دلیل ماهیت ترموپلاستیک، رفتار آن در برابر حرارت قابل کنترل میباشد. زنجیرههای پلیمری در این الیاف دارای ساختاری زیگزاگی هستند که بهوسیله نیروهای واندروالس در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند.
در مرحله خنکسازی، فرآیند تبلور و جهتگیری زنجیرههای پلیمری آغاز میشود و میزان استحکام نخ به درجه بلورینگی و میزان همراستایی این زنجیرهها بستگی دارد. با اعمال کشش پس از سرد شدن، جهتگیری ماکرومولکولها بهبود یافته و در نتیجه، استحکام کششی و مدول الاستیک نخ افزایش مییابد. در صورتی که الیاف بلافاصله پس از کشش بهسرعت سرد شوند، ساختار ایجادشده تثبیت میشود؛ البته این وضعیت با افزایش دما قابل تغییر است.
برخی از الیاف پلیاستری با استحکام بالا، مانند نوع مورد استفاده در معماری نساجی (نظیر Trevira)، دارای کاربردهای صنعتی و تخصصی هستند. رفتار مکانیکی پلیاستر را میتوان در سه ناحیه توصیف کرد: در مرحله نخست، زاویههای زنجیرههای زیگزاگی باز میشوند؛ در مرحله دوم، زنجیرهها از نواحی آمورف خارج شده و کشیده میشوند؛ و در مرحله سوم، قفلشدگی زنجیرههای کشیدهشده و رشد نواحی کریستالی رخ میدهد که باعث افزایش سفتی و مقاومت الیاف میشود.
پلیاسترهای با مقاومت بالا دارای استحکام کششی حداقل ۱۰۰۰ نیوتن بر میلیمتر مربع و مدول الاستیک تا حدود ۱۵۰۰۰ نیوتن بر میلیمتر مربع هستند. نخهای پلیاستری مورد استفاده در پارچههای غشایی معمولاً بدون رنگدانه تولید میشوند و به همین دلیل در برابر اشعه فرابنفش و نور حساستر هستند.
در شرایطی که پارچههای پلیاستری بهدرستی با پوششهای محافظ در برابر آب ایمنسازی نشوند، امکان بروز پدیده فتیلهای وجود دارد. رطوبت بهطور مستقیم به الیاف پلیاستر آسیب نمیزند، اما میتواند مواد مخرب را به درون ساختار نخ منتقل کند. برای کاهش این مشکل، از نخهای کمفتیله یا پوششهایی مانند نئوپرن و سیلیکون استفاده میشود. این پوششها که از نوع الاستومری هستند، قابلیت جوشکاری ندارند اما میتوانند ولکانیزه شوند و مقاومت پارچه را افزایش دهند.
پلیاستر هم بهصورت پلاستیک و هم بهصورت الیاف کاربرد دارد. پلیمرهای پلیاستری ماده اصلی بطریهای پلاستیکی مقاوم هستند و پس از بازیافت یا فرآوری، به الیاف کوتاه تبدیل میشوند. این الیاف سپس تابیده شده و به نخهایی با ضخامتهای مختلف تبدیل میگردند. نخ پلیاستر تابیده به دلیل هزینه تولید پایین و دوام مناسب، یکی از اقتصادیترین و پرکاربردترین نخها در صنعت نساجی محسوب میشود.
